Abu Ali ibn Sino (980–1037)

Mutafakkirlar Abu Ali ibn Sino (980–1037) Markaziy Osiyo xalqlari madaniyatini o‘rta asr sharoitida dunyo madaniyatining oldingi qatoriga olib chiqqan buyuk mutafakkirlardan biri Abu Ali Husayn ibn Abdulloh ibn Sino bo‘lib, u Yevropada Avitsenna nomi bilan mashhurdir. Ibn Sino Buxoroning Afshona qishlog‘ida 980 yilning safar oyida, amaldor oilasida tug‘ildi. 986 yilda Ibn Sino oilasi Buxoroga ko‘chib…

Davomi

Abu Bakr Muhammad ibn Ahmad ibn Abu Sahl Saraxsiy (vaf. 1094)

Mutafakkirlar Abu Bakr Muhammad ibn Ahmad ibn Abu Sahl Saraxsiy (vaf. 1094) Mashhur islomshunos-faqih, Turkmanistonning Saraxs shahrida dunyoga kelgan. Bu vaqt Movarounnahrda qoraxoniylar (927–1212) sulolasi hukmronlik qilardi. Muhammad bolaligidan ilmga qiziqqan va o‘tkir zehnli bo‘lgan. Saraxsda boshlang‘ich diniy ta’limni olib, Qur’oni karimni to‘liq yod olgan, hadis, sarfu nahv (grammatika), balog‘at ilmlarini egallagan. Keyinchalik u Movarounnahrning…

Davomi

Ahmad ibn Ali Nisoiy (830–915)

Mutafakkirlar Ahmad ibn Ali Nisoiy (830–915) Abu Abdurahmon Ahmad ibn Ali ibn Shu’ayb Xurosonning Niso shahrida 830 yilda tug‘ilgan. Shu yerning mashhur olimlaridan dars olgan, Qur’onni yod olgan. Keyin talabi ilm yo‘lida 15 yoshligida Hijoz, Iroq, Shom, Misr va Makkaga yo‘l olgan. Bu shahar va mamlakatlar olimlaridan dars olgan. Hadis ilmi va hadislarni bilishda zamonasining…

Davomi

Abu Zayd Dabusiy (978–1039)

Mutafakkirlar  Abu Zayd Dabusiy (978–1039) Yirik huquqshunos olim Abu Zayd Ubaydullo ibn Umar ibn Iso Qoziy Dabusiy Buxoroning yetti mashhur qozisi (quzzoti sab’a)dan biri, hanafiy mazhabining salohiyatli vakili va raisi edi. U Buxoro va Samarqand oralig‘ida joylashgan Dabusiya qishlog‘ida 978 yilda tug‘ilib voyaga yetgan va 1039 yil Buxoroda hayotdan ko‘z yumib, Imom Abu Bakr Tarxon…

Davomi

Abu Rayhon Beruniy (973-1048)

Mutafakkirlar Abu Rayhon Beruniy (973-1048) O‘rta asrning buyuk qomusiy olimi Abu Rayhon Muhammad ibn Ahmad Beruniy 973 yil 9 sentyabrda Xorazmning qadimgi poytaxti Kot shahrida tug‘ildi. Ayrim manbalarda Beruniyni Kot shahrining tashqarisida tug‘ilgan, shu sababli uni “Beruniy”, ya’ni “tashqarilik” degan taxallus bilan atashgan deyishadi. Yoshligidanoq ilm-fanga qiziqishi orta bordi. Beruniy keyinchalik mashhur olim Abu Nasr…

Davomi

Yusuf Xos Hojib

Mutafakkirlar Yusuf Xos Hojib Yusuf Balasog‘uniy Yettisuv o‘lkasidagi Kuzo‘rda (Balasog‘un) shahrida 1021 yilda dunyoga keladi. Bu davrda Yettisuv va Sharqiy Turkiston o‘lkalari turkiy qarluq qabilasidan chiqqan Qoraxoniylar sulolasi qo‘l ostida edi. Bu sulola VI–IX asrlarda hukm surgan Buyuk Turk xoqonligining davomchilari bo‘lib, IX asr o‘rtalaridan davlatni boshqarib keldilar. X asr boshlarida Abdulkarim Sotuq Bug‘raxon (924–955)…

Davomi

Abdulxoliq G‘ijduvoniy (1103–1179)

Mutafakkirlar Abdulxoliq G‘ijduvoniy (1103–1179) ABDULXOLIQ G’IJDUVONIY VA NAQSHBANDIYA TARIQATI Abdulxoliq G‘ijduvoniy naqshbandiya tariqatida xojalar silsilasining asoschisi hisoblanadi. Uning ta’limoti, ya’ni tasavvuf sohasida u qoldirgan yo‘l-yo‘riqlar, odob va qarashlar yuksak ahamiyatga ega. Abdulxoliq G‘ijduvoniy kim edi, xojalar tariqatiga qanday hissa qo‘shdi va hozirgi zamonda u qoldirgan ta’limotning ahamiyati nimada? Xoja Abdulxoliq G‘ijduvoniy 1103 yili G‘ijduvon shahrida…

Davomi

Abu Mu’in Nasafiy (1027–1114)

Mutafakkirlar Abu Mu’in Nasafiy (1027–1114) Kalom ilmining mashhur allomasi, mutafakkir Abu Mu’in Nasafiy 1027 yil Qarshi (Nasaf)da tug‘ilgan. Shu yerda o‘qib, ilmini kamolga yetkazgan. Umar ibn Muhammad Nasafiyning “al-Qand fi zikri ulamoi Samarqand” (Samarqand olimlari zikrida qand kitobi) asarida bu olim haqida shunday deyilgan: “Sharqu G‘arbning olimu ulamolari Abu Mu’in Nasafiy ilmining dengizidan bahra topib,…

Davomi

Ahmad Yugnakiy (XII asr)

Mutafakkirlar Ahmad Yugnakiy (XII asr) Manbalarda Ahmad Yugnakiyning tug‘ilgan joyi Yugnak deb ataladi. Bu nomdagi qishloqlar qadimgi Samarqand atrofi, Farg‘ona vodiysi va Sirdaryo bo‘ylarida mavjud bo‘lgan. Ahmad onadan ko‘zi ojiz tug‘ildi. Alisher Navoiy bu haqda shunday yozadi: “Haq subhonahu va taolo agarchi zohir ko‘zin yopuq yaratgandur, ammo ko‘ngil ko‘zin bag‘oyat yoruq qilg‘ondur”. Ahmad yoshligidan juda…

Davomi

Ahmad Yassaviy (1105–1167)

Mutafakkirlar Ahmad Yassaviy (1105–1167) Islom dini paydo bo‘lgandan so‘ng uning doirasida, Qur’on va hadis ahkomiga mos ravishda paydo bo‘lgan tasavvufiy ta’limotlar X–XI asrlarga kelib Movarounnahrda ham keng tarqala boshladi. Tasavvuf – Yaqin va O‘rta Sharq xalqlarining ma’naviy hayoti tarixidagi eng murakkab, o‘zaro ziddiyatlarga to‘lib-toshgan va muhim hodisalardan biri bo‘lib, uning uchun tarkidunyochilik, bu dunyo boyliklaridan…

Davomi