Abu Mansur Moturidiy (870–945)

Mutafakkirlar Abu Mansur Moturidiy (870–945) Abu Mansur Moturidiy sunniy e’tiqodidagi ikki yirik ta’limotlardan biri bo‘lmish moturidiya ta’limotining asoschilaridan hisoblanadi. Uning to‘liq ismi Abu Mansur Muhammad ibn Muhammad ibn Mahmud Hanafiy Moturidiy Samarqandiydir. Buyuk kalom imomi va fiqh olimi asli Samarqandning Moturid qishlog‘idan bo‘lib, uning taxallusi shu qishloqqa nisbatan olingandir. Abu Mansur Moturidiy dastlabki ta’limni shu…

Davomi

Abu Abdulloh Xorazmiy

Mutafakkirlar Abu Abdulloh Xorazmiy Markaziy Osiyoda ilm-fan yuksak taraqqiy etgan va buyuk allomalar davri IX–XI asrlar edi. O‘sha davrning keng bilimli, peshqadam olimlaridan biri Abu Abdulloh Xorazmiy (997 yilda vafot etgan) bo‘lgan. Bu olim haqida saqlanib qolgan ma’lumotlar juda kam. Olimning to‘liq ismi Abu Abdulloh Muhammad ibn Ahmad ibn Yusuf Xorazmiydir. Uning yoshligi Xorazmning Xiva,…

Davomi

Burhonuddin Marg‘inoniy (1123–1197)

Mutafakkirlar Burhonuddin Marg‘inoniy (1123–1197) Buyuk faqih Ali ibn Abu Bakr ibn Abduljalil Farg‘oniy Rishtoniy Marg‘inoniy 1123 yil 23 sentyabrda tug‘ildi va 1197 yilda Samarqandda vafot etgan. U Qur’on, hadis ilmlarini mukammal egallab, fiqh – islom huquqshunosligi borasida benihoya chuqur ilmga ega bo‘lgani va bu sohada beqiyos asarlar yaratgani tufayli Burhonuddin (Islom dinining dalili) va Burhonuddin…

Davomi

Mahmud Zamaxshariy (1075–1144)

Mutafakkirlar Mahmud Zamaxshariy (1075–1144) Ko’hna Xorazm zaminida jahon fani va madaniyati rivojiga munosib hissa qo’shgan ko’plab buyuk allomalar yetishib chiqqan. Abul qosim az-Zamaxshariy ana shunday  ulug’ siymolardan biridir. Allomaning to’liq ismi Abul qosim Mahmud ibn Umar az-Zamaxshariy bo’lib, u hijriy 467 yil rajab oyining 27 kuni (1075 yil 19 mart) Xorazmning katta qasabalaridan biri —…

Davomi

Abu Abdulloh Rudakiy (860–941)

Mutafakkirlar Abu Abdulloh Rudakiy (860–941) Sharqda tanilgan mutafakkir Abu Abdulloh Ja’far Rudakiy 860 yilda Samarqand yaqinidagi Panjrudak qishlog‘ida, dehqon oilasida tug‘ildi. Bu davrda Movarounnahr Eron, Hindiston, Xitoy, Misr va Suriya bilan savdo va madaniy aloqalarni yaxshi yo‘lga qo‘ygan edi. X asrda Buxoro, Samarqand, Urganch, Marv, Nishopur, Balx, Zarafshon vodiysining yuqori qismi hunarmandchilik, savdo va madaniy…

Davomi

Abu Nasr Forobiy (873–950)

Mutafakkirlar Abu Nasr Forobiy (873–950) Jahon madaniyatiga katta hissa qo‘shgan Markaziy Osiyolik mashhur faylasuf, qomusiy olim Forobiyning to‘liq ismi Abu Nasr Muhammad ibn Muhammad ibn Uzlug‘ Tarxon. O‘rta asrning bir qancha ilmiy yutuqlari, umuman Yaqin va O‘rta Sharq mamlakatlarida taraqqiyparvar ijtimoiy-falsafiy tafakkur rivoji uning nomi bilan bog‘liq. Forobiy o‘z zamonasi ilmlarining barcha sohasini mukammal bilgan…

Davomi

Hakim Termiziy (820–932)

Mutafakkirlar Hakim Termiziy (820–932) Hakim Termiziyning to‘liq ismi Abu Abdulloh Muhammad ibn Ali ibn Hasan ibn Bashar Termiziy bo‘lib, u 820 yilda Termiz shahrida tavallud topib, uzoq umr ko‘rib 932 yilda vafot etgan. Uning maqbarasi Termiz shahrining yaqinida – Amudaryo bo‘yida joylashgan. Termiz shahri haqidagi qimmatli ma’lumotlarni arab geograflari Maqdisiy (“Ahsan ut-taqosim fi ma’rifat alaqolim”),…

Davomi

Abu Ali ibn Sino (980–1037)

Mutafakkirlar Abu Ali ibn Sino (980–1037) Markaziy Osiyo xalqlari madaniyatini o‘rta asr sharoitida dunyo madaniyatining oldingi qatoriga olib chiqqan buyuk mutafakkirlardan biri Abu Ali Husayn ibn Abdulloh ibn Sino bo‘lib, u Yevropada Avitsenna nomi bilan mashhurdir. Ibn Sino Buxoroning Afshona qishlog‘ida 980 yilning safar oyida, amaldor oilasida tug‘ildi. 986 yilda Ibn Sino oilasi Buxoroga ko‘chib…

Davomi

Abu Bakr Muhammad ibn Ahmad ibn Abu Sahl Saraxsiy (vaf. 1094)

Mutafakkirlar Abu Bakr Muhammad ibn Ahmad ibn Abu Sahl Saraxsiy (vaf. 1094) Mashhur islomshunos-faqih, Turkmanistonning Saraxs shahrida dunyoga kelgan. Bu vaqt Movarounnahrda qoraxoniylar (927–1212) sulolasi hukmronlik qilardi. Muhammad bolaligidan ilmga qiziqqan va o‘tkir zehnli bo‘lgan. Saraxsda boshlang‘ich diniy ta’limni olib, Qur’oni karimni to‘liq yod olgan, hadis, sarfu nahv (grammatika), balog‘at ilmlarini egallagan. Keyinchalik u Movarounnahrning…

Davomi

Ahmad ibn Ali Nisoiy (830–915)

Mutafakkirlar Ahmad ibn Ali Nisoiy (830–915) Abu Abdurahmon Ahmad ibn Ali ibn Shu’ayb Xurosonning Niso shahrida 830 yilda tug‘ilgan. Shu yerning mashhur olimlaridan dars olgan, Qur’onni yod olgan. Keyin talabi ilm yo‘lida 15 yoshligida Hijoz, Iroq, Shom, Misr va Makkaga yo‘l olgan. Bu shahar va mamlakatlar olimlaridan dars olgan. Hadis ilmi va hadislarni bilishda zamonasining…

Davomi